Umowa przedwstępna kupna mieszkania w Warszawie 2026, zadatek czy zaliczka i kiedy iść do notariusza
Umowa przedwstępna to moment, w którym kupujący i sprzedający wiążą się na dobre, i w którym najłatwiej o kosztowny błąd. Wyjaśniamy różnicę między zadatkiem a zaliczką, kiedy warto zapłacić za formę aktu notarialnego i jakie zapisy chronią obie strony na warszawskim rynku w 2026 roku.
Zespół Unlocked · · 8 min czytania
Najważniejsze w skrócie
- Zadatek przepada na rzecz sprzedającego przy winie kupującego, a przy winie sprzedającego jest zwracany w podwójnej wysokości; zaliczka jest zawsze zwrotna (art. 394 KC).
- Na warszawskim rynku standardowy zadatek to ok. 10% ceny, przy mieszkaniu za 800 000 zł to 80 000 zł.
- Umowa przedwstępna w formie aktu notarialnego daje prawo sądowego dochodzenia zawarcia umowy przyrzeczonej i możliwość wpisu roszczenia do księgi wieczystej.
- Taksa notarialna jest limitowana: dla mieszkania do 1 mln zł maksymalnie 1010 zł + 0,4% nadwyżki ponad 60 000 zł; za umowę przedwstępną notariusze liczą zwykle ok. połowy stawki.
- Roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem 1 roku od dnia, w którym miała być zawarta umowa przyrzeczona (art. 390 § 3 KC).
- Kwoty są szacunkowe i zależą od indywidualnej sytuacji, Unlocked nie jest doradcą kredytowym ani kancelarią prawną.
Na warszawskim rynku niemal żadna transakcja nie przechodzi od oglądania mieszkania prosto do aktu notarialnego. Pomiędzy jest umowa przedwstępna, dokument, który wiąże strony, ustala cenę i termin oraz decyduje, kto i ile straci, jeśli transakcja się rozsypie. Przy średnich cenach transakcyjnych na rynku wtórnym w Warszawie około 16 400–17 000 zł/m² (dane Bankier.pl, I kw. 2026) typowy zadatek przy 50-metrowym mieszkaniu to kilkadziesiąt tysięcy złotych. To zbyt duże pieniądze, żeby podpisywać cokolwiek bez zrozumienia konsekwencji.
Czym jest umowa przedwstępna i po co się ją zawiera
Umowa przedwstępna (art. 389–390 Kodeksu cywilnego) to zobowiązanie obu stron do zawarcia w przyszłości umowy przyrzeczonej, czyli właściwej umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego. W praktyce warszawskiej jest potrzebna niemal zawsze, gdy kupujący finansuje zakup kredytem, bank wymaga podpisanej umowy przedwstępnej, żeby wydać decyzję kredytową. Ile kredytu realnie dostaniesz przy obecnych stopach, policzysz w naszym przewodniku po zdolności kredytowej w Warszawie.
Dobrze skonstruowana umowa przedwstępna zawiera co najmniej: dokładne oznaczenie nieruchomości (numer księgi wieczystej), cenę, termin zawarcia umowy przyrzeczonej, wysokość i charakter wpłaty (zadatek albo zaliczka) oraz warunki odstąpienia. Cały proces zakupu, od rezerwacji po odbiór kluczy, opisujemy krok po kroku w przewodniku po kupnie mieszkania w Warszawie.
Zadatek czy zaliczka, różnica, która kosztuje dziesiątki tysięcy
To najważniejsza decyzja w całej umowie. Zaliczka jest neutralna: jeśli transakcja nie dojdzie do skutku, podlega zwrotowi niezależnie od tego, kto zawinił. Zadatek (art. 394 KC) działa jak sankcja: gdy umowa nie zostanie wykonana z winy kupującego, sprzedający zachowuje zadatek; gdy zawini sprzedający, musi zwrócić zadatek w podwójnej wysokości. Na rynku warszawskim standardem jest zadatek w wysokości ok. 10% ceny.
- 10% typowa wysokość zadatku na rynku warszawskim
- 2× tyle zwraca sprzedający, gdy to on zerwie umowę z zadatkiem
- ~17 000 zł/m² średnia cena transakcyjna, rynek wtórny Warszawa (Bankier.pl, I kw. 2026)
- 1 rok termin przedawnienia roszczeń z umowy przedwstępnej (art. 390 § 3 KC)
Przykład: mieszkanie za 800 000 zł na Mokotowie, zadatek 10%, czyli 80 000 zł. Jeśli kupujący nie dostanie kredytu i umowa nie przewiduje warunku zwrotu, może stracić całe 80 000 zł. Jeśli to sprzedający znajdzie w międzyczasie lepszą ofertę i się wycofa, odda kupującemu 160 000 zł. Dlatego wysokość zadatku bywa też narzędziem w negocjacjach, więcej o tym w tekście o negocjacji ceny mieszkania w Warszawie.
Forma pisemna czy akt notarialny, co daje notariusz
Umowę przedwstępną można podpisać w zwykłej formie pisemnej (bezpłatnie) albo u notariusza. Różnica jest zasadnicza. Przy formie pisemnej, gdy druga strona uchyla się od transakcji, możesz żądać jedynie odszkodowania i rozliczenia zadatku. Przy formie aktu notarialnego (tzw. skutek silniejszy z art. 390 § 2 KC) możesz przed sądem żądać zawarcia umowy przyrzeczonej, sąd niejako „zastępuje" podpis uchylającej się strony. Dodatkowo roszczenie z notarialnej umowy przedwstępnej można ujawnić w księdze wieczystej, co blokuje sprzedaż mieszkania komuś innemu.
Na rynku wtórnym w Warszawie umowa przedwstępna w formie aktu notarialnego najlepiej chroni kupującego.
Koszt? Taksa notarialna jest ustawowo limitowana (rozporządzenie z 28.06.2004 r.): dla mieszkania o wartości do 1 mln zł maksymalnie 1010 zł + 0,4% nadwyżki ponad 60 000 zł. Dla mieszkania za 800 000 zł to maksymalnie ok. 3970 zł netto, a za umowę przedwstępną notariusze często liczą około połowy tej stawki. Do tego wypisy (ok. 100 zł) i ewentualny wpis roszczenia do księgi wieczystej (200 zł). Pełne zestawienie opłat transakcyjnych znajdziesz w artykule o kosztach zakupu mieszkania w Warszawie.
Na co uważać w 2026 roku, praktyka warszawska
- Sprawdź księgę wieczystą przed podpisaniem: obciążenia hipoteczne, służebności, wpisy roszczeń. Numer KW musi znaleźć się w umowie.
- Określ termin umowy przyrzeczonej z zapasem na procedurę kredytową, w 2026 r. banki wydają decyzje zwykle w 3–6 tygodni; bezpieczny horyzont to 60–90 dni.
- Zapisz, co dokładnie wchodzi w cenę (meble, AGD, miejsce postojowe, komórka lokatorska), na rynku wtórnym to częste pole sporu.
- Uzgodnij, kto ponosi koszty notarialne, zwyczajowo kupujący, ale to kwestia umowna.
- Pamiętaj o terminie przedawnienia: roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta (art. 390 § 3 KC).
- Na rynku pierwotnym zamiast umowy przedwstępnej podpisujesz umowę deweloperską, rządzi się innymi prawami; różnice wyjaśniamy w tekście rynek pierwotny czy wtórny.
Umowa przedwstępna a podatki i dalsze kroki
Sama umowa przedwstępna nie rodzi obowiązku podatkowego, PCC 2% (lub zwolnienie dla pierwszego mieszkania z rynku wtórnego) płaci się dopiero przy umowie przyrzeczonej. Zasady i wyjątki, w tym stawkę 6% przy zakupie szóstego i kolejnego lokalu, opisujemy w artykule o podatku PCC przy zakupie mieszkania. Po podpisaniu umowy przedwstępnej kupujący składa wniosek kredytowy, a sprzedający kompletuje dokumenty: zaświadczenia o braku zaległości, świadectwo energetyczne i podstawę nabycia.
Najdroższe błędy przy zakupie mieszkania nie zdarzają się u notariusza, tylko dwa miesiące wcześniej, przy podpisywaniu umowy przedwstępnej bez czytania.
Zespół Unlocked
Kupujesz lub sprzedajesz mieszkanie w Warszawie? Przeprowadzimy Cię przez całą transakcję, od negocjacji, przez bezpieczną umowę przedwstępną, po akt notarialny. Sprawdzimy księgę wieczystą i zapisy umowy, zanim cokolwiek podpiszesz. Umów rozmowę
Najczęstsze pytania
Czy umowa przedwstępna musi być u notariusza?
Nie. Umowa przedwstępna jest ważna także w zwykłej formie pisemnej. Forma aktu notarialnego daje jednak tzw. skutek silniejszy, prawo żądania przed sądem zawarcia umowy przyrzeczonej, oraz możliwość wpisania roszczenia do księgi wieczystej, co blokuje sprzedaż mieszkania innej osobie. Przy dużych kwotach na rynku warszawskim forma notarialna jest zdecydowanie bezpieczniejsza.
Co jest lepsze dla kupującego: zadatek czy zaliczka?
To zależy od pozycji negocjacyjnej. Zadatek chroni obie strony symetrycznie: kupujący traci go przy własnej winie, ale odzyskuje podwójnie, gdy zawini sprzedający. Zaliczka jest zawsze zwrotna, więc słabiej wiąże sprzedającego, może on bez sankcji przyjąć lepszą ofertę. Kupujący z pewnym finansowaniem zwykle wybiera zadatek z klauzulą zwrotu na wypadek odmowy kredytu.
Czy odzyskam zadatek, jeśli bank odmówi mi kredytu?
Tylko jeśli umowa przedwstępna zawiera taką klauzulę. Bez zapisu o zwrocie zadatku przy odmowie kredytowej sprzedający może zadatek zatrzymać, bo niedojście transakcji do skutku obciąża kupującego. Dlatego klauzula kredytowa z terminem i warunkiem należytej staranności to obowiązkowy element umowy przy zakupie z kredytem.
Ile kosztuje umowa przedwstępna u notariusza w Warszawie?
Taksa notarialna jest ustawowo limitowana. Dla mieszkania o wartości do 1 mln zł maksimum to 1010 zł + 0,4% nadwyżki ponad 60 000 zł (dla 800 000 zł ok. 3970 zł netto), przy czym za umowę przedwstępną notariusze zwykle pobierają około połowy stawki maksymalnej. Do tego dochodzą wypisy (ok. 100 zł) i ewentualny wpis roszczenia do księgi wieczystej (200 zł). Stawki są szacunkowe, cennik ustala konkretna kancelaria.
Ile ważna jest umowa przedwstępna i kiedy przedawniają się roszczenia?
Umowa obowiązuje do terminu zawarcia umowy przyrzeczonej, który strony same w niej określają. Roszczenia z umowy przedwstępnej, w tym o zawarcie umowy przyrzeczonej i o zwrot zadatku, przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta (art. 390 § 3 Kodeksu cywilnego).
Czy przy umowie przedwstępnej płacę podatek PCC?
Nie. Obowiązek podatkowy PCC (2% wartości rynkowej przy zakupie na rynku wtórnym, z możliwym zwolnieniem dla pierwszego mieszkania) powstaje dopiero przy zawarciu umowy przyrzeczonej, czyli właściwego aktu notarialnego sprzedaży. Sama umowa przedwstępna i wpłata zadatku nie podlegają PCC.